TEMATY NA WEWNĘTRZNY EGZAMIN  MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO rok  szkolny 2013/2014

 

 

Proponowane tematy są inspirowane przykładami z „Informatora”, listą tematów z języka polskiego umieszczoną na stronie internetowej OKE w Poznaniu oraz propozycjami zgłoszonymi przez uczniów I LO. Na liście zostały umieszczone również wybrane tematy

Olimpiady Literatury i Języka Polskiego.

 

 I  L I T E R A T U R A

 

1.      Pisarz jako moralista. Omów temat na celowo dobranych przykładach literackich.

2.      Uczty polskie. Omów tradycyjne dania i nowinki kulinarne pojawiające się na polskich stołach w literaturze różnych epok.

3.      Społeczeństwo polskie w literaturze  XVIII i XIX wieku. Porównaj sposób jego ukazywania w wybranych utworach.

4.      Motyw władzy /natury, rodziny, cierpienia, miłości, snu,...../ i jego funkcja w literaturze. Przedstaw temat, analizując wybrane utwory.

5.      Kaskaderzy literatury. Przedstaw zjawisko, przywołując twórczość wybranych autorów.

6.      Motyw szlacheckiego dworku. Omów jego funkcjonowanie na wybranych przykładach literatury  polskiej XIX i/lub XX wieku.

7.      Różne sposoby wykorzystania motywu szaleńca/szaleństwa w literaturze. Przedstaw problem, odwołując się do przykładów.

8.      Labirynt jako przestrzeń życia w literaturze. Przedstaw sposób jego funkcjonowania i rolę           na przykładzie wybranych utworów.

9.      Retrospekcja jako element struktury kompozycyjnej utworu. Ukaż jej funkcje w wybranych utworach literatury polskiej i/lub obcej.

10.  Motyw miłości i różne sposoby jego ujęcia w literaturze. Przedstaw temat, celowo dobierając materiał literacki.

11.  Twórczość literacka wybranego przedstawiciela literatury regionu. Omów temat, analizując utwory wybranego pisarza.

12.  Motyw utopii w literaturze różnych epok. Omów jego funkcjonowanie na wybranych przykładach.

13.  System wartości proponowany przez literaturę różnych epok. Omów na wybranych przykładach.

14.  Rozmowy z Bogiem i o Bogu. Omów zagadnienie na podstawie celowo dobranych przykładów literackich.

15.  Obraz ojczyzny w literaturze i publicystyce. Przedstaw, analizując przykłady utworów z różnych epok.

16.  Obraz świata w twórczości wybranego pisarza. Omów, interpretując celowo dobrany materiał literacki.

17.  Początek i koniec. Omów wizję stworzenia i końca świata na podstawie literatury różnych epok.

18.  Powieść detektywistyczna i jej twórcy. Rozważ konwencjonalność tego gatunku na przykładzie wybranych utworów.

19.  Różne sposoby wykorzystania motywów biblijnych w literaturze następnych epok. Omów, analizując wybrane przykłady.

20.  Różne sposoby wykorzystania motywów antycznych w literaturze następnych epok. Omów, analizując wybrane przykłady.

21.  Skonfrontuj interpretacje literackie wybranego powstania niepodległościowego / wybranych powstań niepodległościowych/ , wykorzystując odpowiednie przykłady.

22.  Biografia jako tworzywo literackie. Omów na przykładzie analizy utworów wybranego pisarza.

23.  Kreacja świata przedstawionego w literaturze fantasy lub science – fiction. Omawiając temat, porównaj twórczość dwóch wybranych autorów.

24.  Mity i legendy inspiracją dla literatury fantasy. Omów temat, odwołując się do wybranych utworów.

25.  Wykaż wpływ tytułu i motta na interpretację wybranych utworów literackich.

26.  Literatura faktu. Dokonaj analizy i interpretacji tego zjawiska kulturowego XX wieku                  na wybranych przykładach.

27.  Funkcje listu w utworach literackich. Analizując właściwie dobrane przykłady literackie, przedstaw sposób wykorzystania listu w dziele literackim i omów jego rolę.

28.  Różnorodne ujęcia motywu rodziny w literaturze. Analizując problem, odwołaj się do wybranych przykładów.

29.  Bohaterowie, których nikt nie słucha - profetyzm i jego funkcja w literaturze. Omów, odwołując się do przykładów.

30.  Obraz wybranej grupy społecznej w literaturze. Dokonaj analizy i interpretacji porównawczej utworów.

31.  Przedstaw sposoby kreowania bohatera negatywnego, tzw. „czarnego charakteru” w literaturze XIX i/lub XX wieku.

32.  Przedstaw wzory osobowe w literaturze wybranej epoki oraz ich ocenę w ujęciu badaczy literatury. Uwzględnij uwarunkowania historyczne i społeczne sprzyjające ich kreowaniu.

33.  Nonkonformizm i konformizm w literaturze XX wieku. Scharakteryzuj, interpretując postawy wybranych bohaterów.

34.  Miasto w literaturze. Przedstaw, odwołując się do wybranych utworów.

35.  Człowiek jako marionetka w teatrze świata. Omów temat, odwołując się do wybranych utworów różnych epok.

36.  Losy polskiego emigranta jako temat literatury XIX i XX wieku. Przedstaw i porównaj sposób ukazywania tego motywu w wybranych utworach.

37.  Erotyka w literaturze. Porównaj sposoby jej przedstawiania, analizując wybrane utwory różnych epok.

38.  Literackie apele, przesłania i testamenty. Przedstaw powyższe sposoby dialogu pisarza                    z czytelnikiem, analizując teksty z różnych epok.

39.  Utwory – maski /płaszcza historycznego/. Przedstaw temat, interpretując wybrane teksty. Uwzględnij kontekst historyczny sprzyjający powstawaniu tego typu utworów.

40.  Obraz Boga i Szatana w literaturze polskiej i światowej. Omów temat, analizując wybrane przykłady.

41.  Historia jako temat w literaturze. Przedstaw, analizując wybrane teksty. Zwróć uwagę na sposób jej prezentowania i funkcje.

42.   Humor w literaturze wybranych epok. Przedstaw temat, analizując wybrane przykłady.

43.  Artysta jako bohater literacki. Omów temat, analizując wybrane utwory.

44.  Portrety i karykatury Polaków w literaturze. Analizując utwory z dwóch epok, omów sposoby kreowania postaci i ich rolę w utworze.

45.  Różne obrazy starości w literaturze. Analiza porównawcza wybranych utworów.

46.  Problem tolerancji w literaturze. Przedstaw, interpretując wybrane utwory.

47.  Problem winy i kary (dobra i zła) w literaturze. Omów sposoby jego ujęcia w wybranych utworach literackich.

48.  Mitologizacja i demitologizacja w literaturze. Omów sposób ich wykorzystania oraz funkcje, analizując celowo dobrane teksty.

49.  Różne sposoby przedstawienia systemu politycznego w literaturze. Przedstaw analizując wybrany materiał.

50.  Komizm jako kategoria estetyczna. Omów, analizując teksty literackie z różnych epok.

51.  Tragizm jako kategoria estetyczna i egzystencjalna. Omów, analizując teksty literackie z różnych epok.

52.  Różne sposoby kreowania bohatera literackiego. Przedstaw, analizując odpowiednio dobrane teksty literackie.

53.  Obraz mniejszości narodowych w literaturze polskiej. Przedstaw problem, analizując wybrane utwory różnych epok.

54.  Różne losy/ kreacje słynnych par miłosnych w literaturze. Dokonaj analizy i interpretacji porównawczej wybranych utworów.

55.  Kreacje kobiet w literaturze wybranej epoki lub twórczości wybranego pisarza. Przedstaw temat  w formie  analizy porównawczej utworów.

56.  Katastrofizm i jego funkcja w literaturze. Omów, analizując teksty z różnych epok.

57.  Zjawy, duchy, wizje... ich funkcja w wybranych przez Ciebie utworach. Omawiając temat, zanalizuj teksty.

58.  Jednostka wobec zbiorowości. Przedstaw temat, porównując utwory literackie dwóch wybranych epok.

59.  Relatywizm czy absolutyzm moralny? Jakie rozwiązania proponuje literatura? Omów problem, analizując wybrane przykłady literackie.

60.  Obraz człowieczego dążenia do szczęścia w wybranych utworach literackich różnych epok. Omów temat, analizując teksty.

61.  Motyw samotności w literaturze. Przedstaw sposób jego funkcjonowania, przywołując utwory różnych epok.

62.  Sposoby obrazowania wsi i jej mieszkańców w literaturze polskiej. Omów temat, analizując wybrane utwory.

63.  Polskie obrzędy, tradycje i obyczaje jako źródło inspiracji literackich. Przedstaw na podstawie analizy wybranych przykładów.

64.  Motyw nieśmiertelności artysty i jego twórczości. Omów na przykładzie wybranych utworów.

65.  Motywy muzyczne w literaturze. Omów temat, interpretując celowo dobrany materiał literacki.

66.  Kontrast jako metoda prezentacji bohaterów literackich. Przedstaw funkcje takiego sposobu kreacji postaci, analizując różne przykłady.

67.  Kuszenie jako źródło dramatu człowieka. Omów znaczenia i literackie sposoby ujęcia motywu na przykładach wybranych utworów.

68.  Polityka jako temat literacki, sztuka jako manifest polityczny. Dokonaj analizy wybranych utworów.

69.  O młodości dyskusyjnie. Przedstaw różne sposoby kreowania i oceny młodych ludzi w utworach   z wybranych epok.

70.  Sztuka portretu w gawędzie i literaturze gawędowej okresu romantyzmu. Omów na przykładzie wybranych utworów.

71.  Relacje z podróży w piśmiennictwie epok dawnych (do końca XVIII wieku). Omów temat, odwołując się do celowo dobranych utworów.

72.  Koncept w literaturze epok dawnych – kategoria estetyczna, zasada tworzenia, poetycki sposób poznania. Omów temat, odwołując się do celowo dobranych utworów.

73.  „ Ja” w obcym świecie. Bohater wobec społeczeństwa w powieści dziewiętnastowiecznej. Omów temat, odwołując się do celowo dobranych utworów.

74.  Maska w literaturze. Omów temat, odwołując się do celowo dobranych utworów.

75.  * Staropolskie wzorce osobowe. Omów na przykładzie wybranych utworów.

76.  * Historie rodzinne w literaturze polskiej XIX, XX i XXI wieku. Dokonaj analizy wybranych utworów.

77.  *Topos miejsca przyjemnego (locus amoenus) w literaturze epok dawnych. Omów zagadnienie, zwracając uwagę na postacie i funkcje tego toposu.

78.  * Między indywidualizmem a wspólnotą. Paradoksy ludzkich doświadczeń w dramacie polskiego romantyzmu .Omów problem, odwołując się do wybranych utworów.

79.  *Władysław Syrokomla (Ludwik Kondratowicz) - wybitny poeta krajowego romantyzmu . Omów twórczość pisarza, interpretując celowo dobrany materiał literacki.

80.  *W poszukiwaniu straconego czasu. Pamięć jako mechanizm psychologiczny, zasób kulturowy i tworzywo literackie. Omów problem, interpretując wybrane utwory.

81.  *Herb wygnania. Diarystyka Drugiej Emigracji. Omów problem, interpretując wybrane utwory.

 

 

 

 

 

 

 

II ZWIĄZKI  LITERATURY  Z  INNYMI  DZIEDZINAMI  SZTUKI

 

 

1.      Folklor jako źródło inspiracji w literaturze i sztuce. Omów, analizując wybrane teksty kultury.

2.      Funkcje brzydoty w literaturze i malarstwie. Przeanalizuj wybrane dzieła.

3.      Portrety i karykatury Polaków w literaturze i sztuce. Przedstaw i porównaj wybrane przykłady.

4.      Motyw nawrócenia w literaturze i sztuce. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów.

5.      Interpretacja sceniczna dramatów romantycznych lub wybranych dramatów Szekspira. Zanalizuj    i porównaj wybrane spektakle teatralne lub telewizyjne.

6.      Twórczość Szekspira inspiracją dla reżyserów filmowych i teatralnych. Omów temat, odwołując się do wybranych przykładów.

7.      Przekraczanie granic moralności na przestrzeni wieków. Omów ten problem, odwołując się         do znanych Ci przykładów z literatury i sztuki.

8.      Literatura jako źródło inspiracji dla artystów. Przedstaw temat przywołując celowo dobrane dzieła.

9.      Na podstawie wybranych dzieł literatury i malarstwa; literatury i rzeźby; literatury i muzyki przygotuj obronę sztuki współczesnej lub atak na nią.

10.  Kulturotwórcza rola antyku. Omów problem, odwołując się do wybranych dzieł literatury i sztuki.

11.  Obraz kobiety w literaturze i wybranej dziedzinie sztuki. Dokonaj analizy porównawczej dzieł.

12.  Symbolika stroju. Omów, analizując wybrane dzieła literackie i inne (np. malarskie, rzeźbiarskie, filmowe, teatralne).

13.  Motyw tańca w literaturze i sztuce. Omów jego funkcję analizując i interpretując odpowiednie utwory.

14.  Literackie i filmowe wizje przyszłości. Omów temat, interpretując wybrane dzieła.

15.  Holocaust w literaturze i filmie. Omów na wybranych przykładach.

16.  Impresjonizm – sposoby jego funkcjonowania w malarstwie i literaturze. Omów temat, analizując i interpretując wybrane dzieła.

17.  Obecność innych kultur w literaturze i sztuce. Omów temat, odwołując się do wybranych przykładów.

18.  Na wybranych przykładach literackich i innych dzieł sztuki omów kreacje ludzi szalonych i obłąkanych.

19.  Motyw miasta w literaturze i sztuce. Porównaj sposoby przedstawienia toposu w różnych dziełach.

20.  Koncepcja piękna w literaturze i malarstwie i/lub architekturze. Omów zagadnienie, dokonując analizy wybranych dzieł.

21.  Sztuka wobec niewyrażalnego. Symbol jako środek wyrazu w poezji i malarstwie. Omów, analizując przykłady z kilku epok lub jednego okresu.

22.  Sprzeciw i/lub poparcie wobec władz PRL-u. Omów postawy, odwołując się do znanych Ci przykładów z literatury i sztuki tego okresu.

23.  Portret matki w literaturze i sztuce. Omów, dokonując analizy i interpretacji porównawczej.

24.  Portret ojca w literaturze i sztuce. Omów, dokonując analizy i interpretacji porównawczej.

25.  Filmy Andrzeja Wajdy lub Jerzego Hoffmana jako interpretacje dzieł literatury polskiej. Omów wybrane przykłady.

26.  Motyw przyjaźni w literaturze i innej wybranej dziedzinie sztuki. Omów, analizując stosowne przykłady.

27.  Obrazy rewolucji w literaturze i malarstwie. Analiza wybranych utworów literackich  i malarskich; porównanie, ocena, wnioski.

28.  Różne sposoby portretowania samego siebie. Autoportret w malarstwie, autobiografia                    w literaturze. Omów sposoby kreacji „ja” artysty, analizując wybrane teksty literackie i kultury.

29.  Obraz totalitaryzmu w literaturze i filmie. Omów, analizując wybrane dzieła. Uwzględnij kontekst historyczny.

30.  Tematy tabu w literaturze i sztuce. Omów zjawisko na konkretnych przykładach.

31.  Tematyka funeralna w literaturze i wybranej dziedzinie sztuki. Omów, analizując celowo dobrane dzieła.

32.  Alegoria jako środek wyrazu w literaturze i innych dziedzinach sztuki. Omów jej funkcjonowanie na wybranych przykładach.

33.  Literatura w muzyce. Omów wpływ twórczości wybranego autora na charakter współczesnej piosenki / turystycznej, aktorskiej, poezji śpiewanej/.

34.  Inspiracje biblijne we współczesnej literaturze i filmie. Omów temat, analizując przykłady.

35.  Artystyczne interpretacje historii w literaturze i malarstwie. Analiza porównawcza dzieł.

36.  Stereotypy i próby ich przezwyciężania. Omów problem, analizując utwory filmowe i literackie różnych epok. Uwzględnij kontekst historyczny, obyczajowy, społeczny.

37.  Postmodernistyczne gry z odbiorcą w literaturze i sztuce. Omów, analizując wybrane przykłady.

38.  Prowokatorzy XX/XXI wieku w literaturze i innych dziedzinach sztuki. Omów, analizując dzieła reprezentujące  dwie – poza literaturą-  dziedziny sztuki.

39.  Motyw konia /psa, drzewa.../ w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach.

40.  Biedni, poniżeni, skrzywdzeni... Omów temat, dokonując analizy porównawczej dzieł różnych dziedzin sztuki.

41.  Wampiry, upiory, demony. Omów podobieństwa i różnice w sposobie ich funkcjonowania            w literaturze i innej wybranej dziedzinie sztuki.

42.  Obraz zaświatów w literaturze i malarstwie i/lub filmie. Analiza porównawcza wybranych dzieł.

43.  Młodzi gniewni w literaturze i filmie. Omów na wybranych przykładach.

44.  Lalki, manekiny w literaturze i tekstach kultury. Omów temat, analizując i interpretując wybrane dzieła.

45.  Dialog literatury z fotografią: przywołania, aluzje, użycia. Omów temat, odwołując się                do celowo dobranych przykładów.

46.  Awangarda w teatrze polskim XX wieku. Omów temat, odwołując się do celowo dobranych przykładów.

47.  Fantastyka w przestrzeni kultury (dawnej i współczesnej, druku i multimediów). Omów na wybranych przykładach.

48.  Wizja świata zdeformowanego w literaturze i sztuce. Dokonaj analizy porównawczej wybranych dzieł.

49.  *Dramat i teatr Stanisława Ignacego Witkiewicza a polska awangarda XX wieku. Omów, analizując  wybrane przykłady. 

50.  *Kształtowanie przestrzeni w teatrze XX i XXI wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów.

III J Ę Z Y K

 

1.      Zapożyczenia w polszczyźnie doby baroku, romantyzmu i współczesności. Dokonaj ich klasyfikacji, określ funkcje i przyczyny ich użycia w literaturze pięknej i publicystyce.

2.      Zapożyczenia jako jeden ze sposobów wzbogacania języka. Prześledź wpływy wybranego języka obcego /np. łaciny, niemieckiego, włoskiego, angielskiego.../ na język polski. Oceń zasadność wybranych przykładów.

3.      Dokonując analizy różnych reklam, wyjaśnij językowe mechanizmy perswazji.

4.      Tendencje językowe we współczesnej piosence popularnej a norma poprawnościowa
i etykieta. Scharakteryzuj i oceń wybrane przykłady (np. z piosenki hiphopowej, disco polo lub innych).

5.      Sposoby wzbogacania zasobu językowego. Odwołaj się do współczesnego języka polskiego. Oceń poprawność wybranych przykładów, stosując odpowiednie kryteria.

6.      Różne środowiska-różne sposoby komunikowania się, np. gwara uczniów szkół średnich, kibiców sportowych, informatyków-komputerowców itp. Omów na wybranych przykładach.

7.      Perswazyjna funkcja języka w tekstach propagandy politycznej. Omów, analizując odpowiednie przykłady.

8.      Omów pochodzenie nazw miejscowych Twojego regionu.

9.      Tak mówią bohaterowie literaccy. Omów język dwóch wybranych postaci ze szczególnym uwzględnieniem cech ujawniających przynależność środowiskową i charakter.

10.  Zastosowanie kryteriów poprawności językowej we współczesnej polszczyźnie. Omów problem, analizując wybrane teksty  z publicystyki, filmu, języka mówionego.

11.  Wykorzystanie języka potocznego w utworach pisarzy współczesnych. Zaprezentuj zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów.

12.  Błąd językowy jako źródło komizmu. Analiza wybranego materiału językowego, np. tekstów zapożyczonych z zeszytów szkolnych, tekstów kabaretowych i in.

13.  Sztuka przemawiania. Omów zagadnienie na wybranych przykładach literackich i współczesnych wystąpieniach publicznych.

14.  Nowomowa jako zjawisko językowe. Omów na wybranych przykładach ( np.wystąpienia posłów, ulotki propagandowa, literatura).

15.  Tak mówią (piszą) znani Polacy. Charakterystyka języka dwóch-trzech przedstawicieli świata polityki, kultury lub sportu – na podstawie analizy zgromadzonego materiału (teksty prasowe i/lub nagrania)

16.  Scharakteryzuj różne typy stylizacji językowej i omów ich funkcje na przykładzie literatury wybranej epoki.

17.  Funkcje dialektyzacji w literaturze wybranych epok. Omów na wybranych przykładach.

18.  Funkcje archaizacji w literaturze. Omów na wybranych przykładach.

19.  Wpływ Biblii i mitologii na współczesny język polski. Omawiając temat, przywołaj i zanalizuj odpowiednie przykłady.

20.  Neologizmy w literaturze. Omów ich budowę, określ funkcję w twórczości wybranego pisarza.

21.  Omów zjawisko mody językowej, analizując przykłady ze współczesnej polszczyzny.

22.  Scharakteryzuj środki artystycznego wyrazu w tekstach piosenek wybranego artysty lub grupy muzycznej i omów ich funkcje.

23.  Nazwiska znaczące w literaturze polskiej. Omów sposoby ich funkcjonowania w wybranych utworach.

24.  Język Internetu. Przedstaw charakterystyczne jego cechy na przykładzie wypowiedzi cytowanych z wybranej listy dyskusyjnej.

25.  Język reklamy /prasa, radio, telewizja/. Charakterystyka tekstów reklamowych ze szczególnym uwzględnieniem funkcji przekazów językowych i użytych środków perswazji.

26.  Wpływ reklamy na współczesny język. Omów zjawisko na wybranych przykładach.

27.  Język instrukcji. Analiza wybranych fragmentów tekstów instruktażowych z uwzględnieniem ich poprawności, komunikatywności, itp.

28.  Manipulacja językowa w tekstach propagandowych dawniej i dziś. Analiza przykładów.

29.  O tym, jak się wyrazy łączą i co z tego wynika, czyli między łączliwością a frazeologią. Przedstaw zależności, posługując się konkretnymi przykładami.

30.  Specyfika języka literatury science-fiction. Omów na przykładach wybranych utworów.

31.  Dałby Bóg, żeby buk nie wpadł w Bug! Naruszanie norm ortograficznych oraz zmiany                we współczesnej pisowni w perspektywie historii polskiej ortografii.

32.  Nie trać czasu! Czas to pieniądz. ( Czy tylko?) Obraz czasu utrwalony w polszczyźnie w formach językowych i w utworach literackich. Omów temat, analizując celowo dobrane przykłady.

33.  * Papież poprawił piuskę i zjadł napoleonkę. Przekształcanie nazw ludzi i miejsc w wyrazy pospolite. Omów zjawisko na wybranych przykładach.

34.  *Rodzina, ach, rodzina. Analizując wybrane przykłady, przedstaw językowy obraz relacji rodzinnych w polszczyźnie.

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

*Gwiazdką oznaczono tematy  XLIII i XLIV OLiJP